3D tarama ile elde edilen verilerin CAD modeliyle karşılaştırılmasında en sık kullanılan çıktı renkli sapma haritasıdır. Çoğu kullanıcı bunu “ısı haritası” diye arar; ancak üretim ve kalite kontrolünde bu harita sıcaklık değil, boyutsal sapma gösterir. Bu yazıda kavramın ne olduğunu ve bir sapma raporunun nasıl okunacağını anlatıyoruz.
3D Isı Haritası (Renkli Sapma Haritası) Nedir?
Renkli sapma haritası, taranan parçanın yüzeyi ile referans CAD yüzeyi arasındaki mesafenin renklerle gösterildiği 3D görselleştirmedir. Her renk belirli bir sapma aralığına karşılık gelir ve değer milimetre cinsinden okunur. Web analitiklerindeki tıklama ısı haritalarından veya termal kameradan elde edilen sıcaklık görüntülerinden farklıdır.
Neden Kullanılır?
- Parçanın tamamındaki sapma dağılımını tek bakışta göstermek
- Tek tek nokta ölçümüyle gözden kaçabilecek çarpılma, aşınma ve deformasyonu yakalamak
- Kalıp, döküm ve işlenmiş parçalarda ilk numune ve seri kontrolünü hızlandırmak
- Tedarikçi, üretim ve kalite ekipleri arasında ortak bir görsel dil kurmak
Renk Skalası Nasıl Okunur?
Bir sapma raporunda önce skalanın üst ve alt sınırlarına bakılır. Skala parçanın toleransına göre ayarlanır; bu nedenle aynı renk farklı raporlarda farklı mm değerini temsil edebilir.
- Yeşil bölgeler: Sapmanın tolerans bandı içinde kaldığı alanlardır.
- Sıcak renkler (sarı, turuncu, kırmızı): Genellikle pozitif sapmayı, yani CAD yüzeyinin dışında kalan fazla malzemeyi gösterir.
- Soğuk renkler (açık ve koyu mavi): Genellikle negatif sapmayı, yani eksik malzemeyi, aşınmayı veya çökmeyi gösterir.
Renk anlamı yazılıma göre değişebilir. Bu yüzden raporun renk skalası ve işaret yönü açıklaması her zaman birlikte okunmalıdır.
Hizalama ve Datum Neden Önemlidir?
Sapma haritası, taranan verinin CAD modeline nasıl hizalandığına bağlıdır. En iyi uydurma hizalama genel şekil sapmasını gösterirken, datum tabanlı hizalama parçanın montajdaki gerçek konumuna göre ölçüm yapar. Datum yüzeyleri kaydığında aynı parça için farklı bir harita çıkabilir. Bu konuyu GD&T ölçüm sayfamızda ayrıca ele alıyoruz.
Sapma Raporunda Kontrol Edilecekler
- Referans model ve parça revizyonu güncel mi?
- Hizalama yöntemi raporda belirtilmiş mi?
- Renk skalasının birimi ve sınırları açık mı?
- Tolerans bandı teknik resimle uyumlu mu?
- Kullanılan cihaz ve ölçüm koşulları yazılmış mı?
- Kritik bölgeler için kesit veya nokta değerleri verilmiş mi?
Sınırları Nelerdir?
Renkli harita bütün yüzeyi gösterir ancak tek başına her tolerans türünü değerlendirmez. Konum, diklik veya paralellik gibi geometrik toleranslar için datum tabanlı ayrı ölçümler gerekir. Parlak, şeffaf veya çok derin yüzeylerde tarama hazırlığı sonucu etkiler.
Hizmetin kapsamını görmek için 3D renkli sapma analizi sayfamıza, uygulama adımları için 3D sapma analizi süreci yazımıza bakabilirsiniz. Parçalarınızın kontrolü için kalite kontrol sayfamızdan teklif isteyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Isı haritası ile renkli sapma haritası aynı şey mi?
3D tarama bağlamında hayır, sıcaklık ölçümü yapılmıyor. “Isı haritası” bu görselleştirme için kullanılan günlük bir isimdir; harita CAD modeline göre mm cinsinden sapmayı gösterir.
Renkli harita tek başına rapor sayılır mı?
Hayır. Hizalama yöntemi, tolerans sınırları, cihaz ve ölçüm koşulları gibi bilgilerle birlikte bir ölçüm raporunun parçasıdır.
Hangi parçalarda uygulanır?
Kalıp, döküm, sac ve plastik parçalar ile işlenmiş makine parçalarında; parçanın boyutu ve yüzey yapısına göre uygun cihaz seçilerek uygulanır.
Fikret Yedikardeşler, endüstriyel 3D tarama, tersine mühendislik ve ölçümsel doğrulama alanlarında uzmanlaşmış bir teknik uzmandır. VIP3D Tasarım’ın kurucusu olarak, 2020 yılından bu yana otomotiv, savunma sanayi ve üretim sektörlerinde faaliyet gösteren firmalara metrology-grade 3D tarama çözümleri sunmaktadır. Saha deneyimi ve teknik uzmanlığı sayesinde, karmaşık geometrilere sahip parçaların yüksek hassasiyetle analiz edilmesi, üretim hatalarının tespiti ve dijital modelleme süreçlerinde aktif rol almaktadır. Uluslararası iş birlikleri ve Invision partnerliği kapsamında yürüttüğü projelerle, Türkiye’de 3D tarama teknolojilerinin gelişimine katkı sağlamaktadır.